Đá chẻ lát sân vườn: dạng tấm hay rối, độ dày, giá tham chiếu và cách lát

Khi nghe “đá chẻ”, nhiều người chỉ nghĩ tới những miếng đá vụn nhiều màu ghép như mạng nhện. Thực tế, đá chẻ lát sân vườn còn có dạng tấm được cắt cạnh thẳng, lát thành mảng sân gọn gàng như gạch nhưng vẫn giữ mặt đá tự nhiên. Bài này tập trung vào chính bề mặt chẻ: nó khác đá khò, đá băm, đá mài ở điểm nào, khi nào nên chọn dạng tấm hay dạng rối, cách kiểm tra lô đá và cách lát để mặt sân phẳng, thoát nước tốt.

Đá chẻ lát sân vườn khác gì các loại mặt đá khác?

“Chẻ” là cách tạo bề mặt chứ không phải tên một mỏ đá. Đá có cấu tạo phân lớp được tách dọc theo thớ, mặt lộ ra là mặt gãy tự nhiên, có gợn và đôi khi có vân gỉ. Các loại đá lát ngoài trời khác thì được tạo nhám bằng máy: khò lửa, băm búa hoặc mài. Bảng dưới so sánh bốn kiểu bề mặt hay gặp khi chọn đá lát vườn.

Về địa chất, phần lớn đá chẻ dùng lát vườn thuộc nhóm đá phân lớp tương tự đá phiến: các khoáng vật xếp thành lớp song song nên khi tác động lực đúng hướng, đá tách thành từng tấm mỏng có mặt tương đối phẳng. Đó là lý do đá chẻ lát sân vườn thường mỏng hơn đá băm cùng diện tích mà vẫn đủ cứng cho lối đi bộ. Đổi lại, mặt chẻ không phẳng tuyệt đối như mặt khò trên granite, nên cần thợ căn chỉnh kỹ hơn.

Nếu ưu tiên bề mặt nhám đều và chịu tải lớn, nhóm granite khò sẽ hợp hơn; bạn có thể xem thêm đặc tính của granite khò nhám và loại granite xám khò mặt cho sân vườn để so sánh trực tiếp.

Hai dạng đá chẻ lát sân vườn: tấm cắt cạnh và rối

Cùng là đá chẻ lát sân vườn, nhà cung cấp có thể cắt thành tấm vuông thành sắc cạnh hoặc để nguyên mép vỡ. Hai dạng này cho hai kiểu sân rất khác nhau, nên cần chọn từ đầu.

Đá chẻ dạng tấm cắt cạnh

Ưu điểm: cạnh thẳng nên lát nhanh, ron đều, dễ tính số lượng theo m². Hợp sân trước nhà phố, sân phơi, khoảng sân sau có bàn ghế ngoài trời. Có thể ghép một khổ (ô bàn cờ) hoặc phối nhiều khổ so le để mảng sân bớt cứng.

Hạn chế: mặt chẻ vẫn có chênh lệch nhỏ giữa các tấm, nên phải chọn lô có độ dày đồng đều. Giá cao hơn dạng rối vì tốn công cắt cạnh và hao hụt ở mỏ; đơn giá phụ thuộc khổ tấm và độ dày nên kho sẽ báo theo từng lô.

Đá chẻ dạng rối

Ưu điểm: rẻ hơn, uốn theo đường cong lối đi và gốc cây dễ dàng, hợp phong cách vườn tự nhiên. Có loại rời và loại đã dán sẵn trên lưới.

Hạn chế: tốn công chọn và ghép từng miếng; nếu thợ ít kinh nghiệm, khe ron dễ chỗ to chỗ nhỏ. Kiểu ghép, phân biệt đá rời với đá dán lưới đã được phân tích riêng trong bài đá rối lát sân vườn, nên ở đây chỉ so sánh nhanh để bạn chọn dạng.

Một cách làm phổ biến là phối cả hai: phần sân chính lát tấm cắt cạnh cho dễ đặt bàn ghế, viền quanh bồn cây và lối đi nhỏ dùng đá rối. Như vậy đá chẻ lát sân vườn vừa gọn ở chỗ sinh hoạt, vừa mềm ở chỗ tiếp giáp cây xanh.

Đá chẻ lát sân vườn hợp vị trí nào, độ dày bao nhiêu?

Độ dày quyết định đá có bị nứt hay bập bênh sau một vài mùa mưa nắng hay không. Các mức dưới đây lấy theo hướng dẫn chung về đá lát ngoài trời đang đăng trên website; đá chẻ lát sân vườn áp dụng tương tự.

Nếu khuôn viên vừa có lối xe vừa có vườn, nên chia vùng: phần bánh xe chạy dùng đá dày hoặc cubic, phần vườn dùng đá chẻ. Cách phân vùng theo từng kiểu sân được trình bày kỹ trong bài chọn đá lát sân theo kiểu sân; với vỉa hè trước cổng có xe máy qua lại, tham khảo thêm độ dày đá lát vỉa hè.

Bảng giá đá chẻ lát sân vườn tham chiếu

Giá đá chẻ lát sân vườn phụ thuộc loại đá, màu, dạng tấm hay rối, độ dày và quãng đường vận chuyển. Bảng dưới gom các mức giá tham chiếu đang công bố trên website, kèm vài loại đá lát vườn khác để bạn đối chiếu. Đây là tiền đá, chưa gồm nhân công, vữa và vận chuyển.

Các mức trên khớp với bảng giá trong bài đá lát lối đi sân vườn. Đá tự nhiên mỗi lô một khác về màu và độ dày, nên giá thực tế dao động; khi đặt hàng nên xem tận mắt lô đá tại kho.

Ví dụ cách tính tiền đá

Giả sử một lối đi trong vườn dài 15m, rộng 1m, tức 15m², dùng đá chẻ lát sân vườn dạng rối.

• Tiền đá theo mức tham chiếu: 15m² × 150.000 – 250.000đ = 2.250.000 – 3.750.000đ.
• Cộng thêm phần hao hụt khi cắt gọt viền và dự phòng thay thế (nên đặt dư một ít cùng lô).
• Nhân công, vữa, vận chuyển: báo riêng sau khi xem nền và đường cong lối đi.

6 bước chọn đá chẻ lát sân vườn đúng ngay từ đầu

1. Xác định tải trọng. Chỉ người đi bộ thì đá 2 – 3cm là đủ; có xe máy hoặc ô tô thì chia vùng và dùng đá dày hơn.
2. Chọn dạng tấm hay rối. Sân vuông vức, nhiều bàn ghế: dạng tấm. Lối đi uốn lượn, nhiều bồn cây: dạng rối hoặc phối cả hai.
3. Chọn tông màu. Nhà hiện đại hợp đá chẻ xám, xám đen; nhà mái ngói, nhà vườn hợp tông vàng gỉ, đa sắc. Bài kinh nghiệm chọn đá ốp lát sân vườn có thêm gợi ý phối màu theo kiến trúc.
4. Kiểm tra độ dày đồng đều. Lấy ngẫu nhiên vài tấm trong lô, đo ở bốn góc. Đá chẻ lát sân vườn có chênh lệch lớn sẽ khó căn phẳng và tốn vữa.
5. Thử độ tách lớp. Gõ nhẹ và nhìn mép: tấm tốt không bong vảy mỏng ở mặt trên. Tấm bong vảy dễ bị nước len vào, qua vài mùa sẽ tróc.
6. Đặt dư cùng lô. Đá tự nhiên lô sau có thể lệch màu lô trước; giữ lại vài tấm để thay khi có viên vỡ.

Như ảnh trên, đá chẻ không chỉ dùng lát nền mà còn ốp bồn cây, tường rào, chân tường. Nếu muốn đồng bộ, bạn có thể xem thêm các lựa chọn đá tự nhiên ốp tường ngoài trời, đá ốp trụ cổng hay đá tự nhiên ốp mặt tiền cùng tông màu với nền sân.

Cách lát đá chẻ lát sân vườn để mặt sân phẳng, không đọng nước

Đá chẻ có mặt không phẳng tuyệt đối, vì vậy khâu nền và căn chỉnh quan trọng hơn so với gạch. Trình tự cơ bản như sau; quy trình chi tiết cho đá sân vườn nói chung có trong bài cách lát đá sân vườn chuẩn kỹ thuật.

1. Làm nền và tạo dốc. Đầm chặt đất, đổ lớp bê tông lót với chỗ sinh hoạt hoặc có xe. Tạo độ dốc nhẹ về phía rãnh thoát nước để mưa không đọng giữa sân.
2. Trải thử đá. Xếp khô toàn bộ trước khi trộn vữa. Với dạng tấm, chia đều tấm sẫm và tấm nhạt; với dạng rối, đặt miếng lớn ở giữa lối đi.
3. Rải vữa lót. Lớp vữa xi măng cát dày khoảng 3 – 5cm, đủ để bù chênh lệch độ dày giữa các tấm đá chẻ.
4. Đặt đá và căn phẳng. Ấn tấm xuống, gõ bằng búa cao su, dùng thước nhôm kiểm tra phẳng giữa các tấm liền nhau.
5. Chừa khe ron. Khoảng 1 – 2cm nếu chít xi măng; 3 – 5cm nếu muốn trồng cỏ xen.
6. Chít ron và vệ sinh. Lau sạch vữa trên mặt đá ngay khi còn ướt, vì mặt chẻ có gợn nên vữa khô bám vào rất khó cạo.

Với lối đi kiểu bước dặm, mỗi phiến đá chẻ lát sân vườn tự chịu lực nên chọn phiến to, dày hơn và đặt trên đế vữa riêng; khe giữa các phiến rải sỏi trắng hoặc trồng cỏ.

Bảo dưỡng đá chẻ lát sân vườn ngoài trời

Mặt chẻ có gợn nên giữ được độ bám chân khi mưa, nhưng cũng dễ giữ đất cát và bào tử rêu ở chỗ bóng râm. Một vài thói quen đơn giản giúp đá chẻ lát sân vườn bền đẹp:

• Quét lá rụng thường xuyên, xịt rửa định kỳ, nhất là khu vực quanh hồ cá và gốc cây.
• Xử lý rêu ngay khi mới xuất hiện ở ron, trước khi rêu lan ra mặt đá.
• Có thể phủ chất chống thấm gốc nước dành cho đá ngoài trời sau khi ron đã khô hẳn để đá ít ngấm bẩn.
• Tấm nào bị lỏng chân nên cạy lên lát lại sớm, tránh nước ngấm làm lỏng các tấm bên cạnh.
• Không dùng axit mạnh để tẩy vết vữa hay vết ố; có thể làm loang màu đá.

Với khu vực có trẻ nhỏ hoặc người già, ngoài lối đi ngoài trời, các bậc lên xuống trong nhà cũng nên chọn mặt đá chống trượt; tham khảo bài cầu thang đá chống trơn trượt cho gia đình có trẻ nhỏ. Còn nếu đang so sánh nhiều chất đá cho cả trong và ngoài nhà, trang tổng hợp về đá granite và bài mẫu đá lát sàn nhà sẽ giúp bạn có cái nhìn đầy đủ hơn.

Câu hỏi thường gặp về đá chẻ lát sân vườn